There is a long pause.

“Well,” Sietske hesitates. “What did you sign up for?”

A long sigh threads its way down the phone line. Bastiaan grips his hair, painfully, perhaps hoping this will wake up his brain. And his calling. But there is nothing.

“I don’t know. I can’t say. Not right now.”

Another silence.

“I’m sorry, Bas. I wish I had something helpful to say. I feel responsible.”

“That’s just ridiculous. I’m sorry, but it is.” His tone is sharp, impatient.

“If it weren’t for me,” she soldiers on, “you wouldn’t be stuck in that God-forsaken hole.”

“Yes, it’s all your fault, you siren, you temptress. Luring me, unwilling, into your bed.” They each smile, unseen by the other, in their living rooms.

After another long pause, Sietske suggests hanging up or saying something meaningful. “KPN is making a lot of money out of us for very little.”

“Come and stay,” Bastiaan blurts out.

“Do you really think-“

“Come and stay,” he repeats roughly. “Please. I need a bit of light. A bit of happiness. Come and lighten my mood.”

She succumbs. It feels so familiar. Their relationship is built on we-shouldn’t and perhaps-we’d-better-not and one-last-time-then. They plan another last time, a very last time. They make no notes in their diaries but they won’t forget. They hang up, feeling both elated and heavy at heart.

“You mean the neighbours. The neighbours will see. And think you’re a bad mother. And then what will happen?” The ice cold analysis of the fifteen year old mind.

“You’re too clever by half. Just do as I say and change into your nice, neat trousers.” Liesbeth dashed a stray curl out of her eyes and quickly turned off the gas under a pan of potatoes. Dinner was late. And probably not very nice. And she wished her daughter had more sense of decorum than brains, instead of the other way round.

When Fenna reappeared, five minutes later, her outfit could only be described as ironic. Liesbeth didn’t know anyone else who could be sarcastic and compliant at the same time, but Fenna had managed it. She was impeccably dressed, in a white shirt and black trousers, her Schutterij sash neatly ironed and arranged exactly as it should over her left shoulder, her badge polished, her hair in a neat bun, pins holding back any wayward strands. She was not wearing any make up and her shoes were neatly polished. Her flute was tucked under her arm.

“I’m ready to go,” Fenna announced calmly.

“Well, let’s have dinner first. Where’s your brother?”

“Probably getting beaten up on his way home,” Fenna mused as she took her seat at the table. “You might want to see to the pork chops. They’re curling at the edges.”

Liesbeth bit her lip and launched the chops onto three plates, where they bounced and skidded in an unappetizing way. She was beyond caring. They only had about five minutes to eat it now anyway. As she ladled mealy potatoes and an amorphous mush of carrots and peas onto the plates, the front door opened. It was Sjoerd, preceded by his tuba.

“I can’t play.” his muffled voice came from behind the instrument.

“What was that? Speak up, boy!” his sister jeered.

“I can’t play!” Sjoerd wailed, dropping the tuba on the couch and revealing a muddy, tear-streaked face, a swollen lip, a black eye and worst of all – a missing tooth.

Liesbeth rushed to his side and swept him into her arms, muttering expletives and reassurances alternately. Sjoerd sobbed in heart-breaking abandon, only managing to reveal between wet snorts and snuffles the name of his assailant, which did not surprise either of the two women. It was Maikel, of course.

Finally, Sjoerd calmed down a little and announced: “I’ve still got it.” It was said a little proudly, as if this made everything better.

“You’ve still got what, squirt?” Fenna asked.

Sjoerd dipped his hand in his trouser pocked and fished out a handkerchief. He unfolded it carefully and held it out for his mother and sister to see. In it was a small, ivory, bloody tooth.

They all stared at it, mesmerised, while dinner became increasingly inedible on the table. In the churchyard, the marching band waited in vain for its flute and tuba players to appear.

“Elise, fijn dat je er bent!” De dames zoenen de lucht aan weerszijde van elkaars hoofd.  “Ik kan even niet helpen met je jas, zoals je ziet.” Hannie maakt een verontschuldigend gebaar met de theepot.

“Ik red het wel hoor,” zegt Elise. Haar jas gaat aan een hanger, haar tas op de gang, maar niet voordat ze haar leesbril eruit heeft gevist en een mapje met foto’s.

“Zijn dat de kleinkinderen?” vraagt Hannie, niet overlopend van enthousiasme. Elise’s kleinkinderen zijn altijd de beste in de klas, rennen het hardst, spelen piano, viool, blokfluit en hebben volgend jaar waarschijnlijk hun wondermiddel tegen kanker af. En inderdaad, Elise begint ook nu weer een litanie over hun meest recente triomfen.

Hannie zucht diep en leidt Elise de woonkamer in, waar ze de andere dames kan vervelen met haar foto’s en verhalen. Ze zet Elise naast An, die luistert ook nooit naar een ander. De twee dames beginnen ongestoord tegen elkaar aan te praten, over twee verschillende onderwerpen, zonder zich aan elkaar te storen. Hannie kan met een gerust hart terug naar de keuken om de vlaai in stukken te snijden. Ze maakt die altijd zelf, op zaterdagmiddag. Hannies veelgeprezen vlaai is beroemd in het dorp, en het recept is een strict familiegeheim.

“Als ik dood ben, dan mag je ‘m hebben,” zegt ze altijd als iemand erom vraagt.

Het is bedoelt als grap, maar het zou haar toch niets verbazen als de dames van de Hervormde kerk de dag na de begrafenis op de stoep zouden staan om Willem om het recept te vragen. Deze week is het kersenvlaai, en het is weer een goeie. Het is toch altijd weer een bijzonder moment als ze de voorkamer binnenloopt met het dienblad en de moede, oude ogen van de dames van het dorp oplichten. De vlaai van Hannie, daar komen ze voor, meer nog dan de gezelligheid. Ook nu weer gaan ze wat rechter op zitten, om over de rand van het dienblad te kunnen kijken.

“Oh, het is weer een goeie hoor,” zegt Jet.

Hannie glimt en zet de vlaai voorzichtig neer op de koffietafel. An schiet behulpzaam toe om bordjes uit te delen. Hannie geeft Elise een stuk, met een zachter hart nu er een stuk taart tussen hen zit, en achter Elise ziet ze door het raam hoe Hans en Bep voorbij schuifelen. Arm in arm, weggedoken in hun jassen, sjaals om en handschoenen aan. Hannie ziet dat ze zacht met elkaar praten, terwijl ze de gladde stoep in de gaten blijven houden. Bep kijkt even op, Hannies huis in, en hun ogen ontmoeten elkaar. Bep: rode neus van de kou, haar keurige permanent zo goed en zo kwaad als het kan beschermd door een sjaaltje. Hannie: een bordje met een stuk kersenvlaai in de hand, temidden van het wekelijkse theekransje. Bep was niet uitgenodigd. Ze is nooit uitgenodigd. De dames van het dorp zijn veel te beschaafd om het te zeggen, maar zestig jaar later denken ze het nog steeds: moffenhoer.

Elise trekt voorzichtig het bordje – dat toch voor haar bedoelt was! – uit Hannies handen. De vlaai ziet er weer lekker uit vandaag.

Buiten is alles bevroren. De dauw op het gras, de schuttingen, de daken. De sloten tussen de akkers verderop, buiten het dorp. Een plaatje. Stil en geheimzinnig. Het dorp laat niks los. De enige beweging is een kauw die opvliegt uit een boom, misschien geschrokken van een van de vele katten in Oosterwaarden. Mariska realiseert zich nu dat ze haar adem inhoudt.

Het wordt een schaatsdag vandaag.

Ze trekt haar kleren weer uit en zoekt een warme trui, kniekousen, extra sokken, een spijkerbroek. De nasmaak van de droom vervaagt en Mariska begint zich te verheugen op een ongewoonlijke dag op het ijs met haar klas. De Schutterij is vast al erwtensoep aan het maken en warme chocolademelk. Beneden zet ze koffie en gaat dan weer naar boven, naar de tweede slaapkamer.

De kamer staat vol met nog steeds niet uitgepakte dozen. Dit zou eigenlijk Riks studeerkamer worden, maar ze weet niet of dat ooit nog gaat gebeuren. Als ze het over samenwonen wil hebben verandert hij snel van onderwerp, of hij zegt geërgerd dat dit nu niet een goed moment is om het te bespreken, of erger: hij zegt dat het een goed idee is in principe, alsof dit de eerste keer is dat ze het voorstelt en hij er nog niet echt over nagedacht had. Mariska schudt de gedachte van zich af en begint dozen open te trekken op zoek naar haar schaatsen.

Jozef meant to send his article on ethics and self-consciousness off to the European Journal of Philosophy last month, but somehow it just hasn’t got off the ground. He has missed the print deadline for the next issue already. Not that anyone is checking up on him – God forbid, no one would dare – but he knows and can’t not know. As he puts his coins in the coffee machine, he thinks wrily that this might be a more inspiring theme for his article: the inevitability of self-knowledge and whether there is any escape from it. Drugs, perhaps?

A quick look at his watch reminds him that it’s almost time. He decides to take the lift back up to his office. Sipping his coffee as he zooms up to the top floor, he examines himself in the mirrors, combing through his hair with his fingers, drawing himself up to his full height. When he gets back to his desk, there is a gentle reminder from Outlook on his screen. He hurriedly shuts down his computer, closing the document with vicious satisfaction: No, don’t save.

“It’s all a load of nonsense anyway.”

His bag, his keys – wash up his mug? No time. With long strides he walks out of his room and heads back down, taking the stairs this time, feeling they are faster than the elegantly gentle lift. He catches a glimpse of a clock on his way down. It’s five past four. She’ll be waiting by her bicycle, ready to cycle back to her flat. He speeds up a little.

At ten past four exactly, an hour or two before his wife expects him to finish work, Jozef Steiger (50) is snogging his research assistant in the bicycle shed, heart racing like he’s sixteen years old.

“Het zijn die van hiernaast, en die van dat mens aan de Kerkweg.” Vinnig sopt ze de leerachtige bladeren van een plant af, haar ogen nog steeds gericht op de jongens aan de overkant. “Kijk dan, dat joch heeft een scooter nu. Levensgevaarlijk, die dingen.” Het sop druipt van de bladeren op de vensterbank.

Willem schudt zijn hoofd. “Jammer toch dat ze geen interesse hebben in de schutterij. Dat zou ze nou juist een beetje richting kunnen geven. Misschien moet ik toch nog eens met die jongelui gaan praten.”

“Ben je nou helemaal? Je wil dat tuig toch niet leren schieten?”

Buiten klinkt het knetterende geluid van een scooter die de straat uit scheurt. Hannie rapporteert: “Ze zijn weg. Kijk nou, al die vieze peuken op de stoep. Bah.”

Een eindje verderop gaat een voordeur open. Maria komt naar buiten met een bezem en begint sereen het stoepje voor de kerkdeur schoon te vegen.

Maria carefully sits up and puts on her glasses. The pale early morning light only barely colours the room. The chair with her clothes draped over its back, the plain wooden frame of the mirror, the tall thin vase on the dresser, the wardrobe, one door ajar, all seem to hold their breath, listening to the birds. The stillness, the grey tones - she looks around her bedroom as if it is a painting by a Dutch master.

“Thank you,” she whispers to God, before reaching for her rosary. “Thank you for another day.”

De koffiepot, kopjes, schoteltjes, lepeltjes, melk kannetje, suikerpot, bordjes en vorkjes gaan op het dienblad. Bep draagt alles voorzichtig de voorkamer binnen. Hans staat op zodra hij haar hoort en komt op haar af om het blad van haar over te nemen.

“Schätzling, wees jij toch voorzichtig. Straks val je nog om en wat moet ik dan?” Hij lacht, maar zijn ogen staan bezorgd. Ze glimlachen elkaar aan over het dienblad. Hij neemt het over en zet het op de koffietafel. “Roep me volgende keer, verstaan?”

“Ja, verstaan,” glimlacht ze, zoals altijd. Morgen zal ze weer de koffie binnen dragen, en geeft hij haar weer hetzelfde standje, dat weten ze allebei best. Maar dit ritueel is hen even lief als het koffie drinken zelf.

Sjoerd couldn’t see where he was going, and his tuba kept getting stuck as he made his way down the bus. As soon as he got to a group of four seats he sat down with a sigh of relief. He carefully placed his tuba on the seat next to him and wedged his bulky leather shoulderbag between his legs. His mum had told him to keep his belongings close and he knew from bitter experience that this was better advice than even she knew.

It wasn’t long before Maikel’s spotty face appeared over his shoulder.

“He looks lonely,” Maikel said to his friends in a stage whisper. “I’d better go and cheer him up.”

A fourteen year old boy shot out from the seats behind Sjoerd, his jacket zipped up to his chin, baseball cap pulled low over his eyes, swaying to a beat only he could hear. He knocked the tuba off the chair with his knee. It fell on the floor with a heart-breaking thud. Maikel took its place.

“Yo Sjoerd my boy, my brother! You brought this thing for a little show and tell?” He gave the tuba another nudge with his toe, as if it were a dead animal.

“Music lesson,” Sjoerd mumbled - his vocal chords had seized up with dread.

Maikel grinned, then bellowed in the younger boy’s face: “Speak up!”

“Tuba lesson, after school,” he squeaked. He tried to wipe the drops of spit off his face without it looking like that was what he was doing. The older boy’s fingers started patting Sjoerd’s pockets now, feeling them, one by one. Sjoerd looked on as if there was a spider on his clothes.

“There’s a fee for that, my friend. A tuba fee,” Maikel remarked casually, pulling a flat, childish wallet from Sjoerd’s jacket. He opened it and shook it out. Two euros and thirty cents fell out. Maikel grimaced – not a great haul. He dropped the coins into his pocket anyway and tossed the empty wallet on the floor.

“Bring more next time,” he warned, and returned to his seat.

The view from the window was more urban now. Terraced houses lined the street. They passed a row of shops and the bus stopped to let more people on. Sjoerd picked up his tuba with care and held it on his lap, his arms hugging the enormous instrument tightly. Six more stops till school. Nine more bus journeys until the weekend. Eight more weeks until the autumn holiday. Two more years until Maikel finished school. Sjoerd gritted his teeth.

De jarige is niet blij. Esmée zit op de grond onder haar poster te huilen met de lange uithalen van iemand die al een tijdje bezig is. Voor haar op de grond liggen haar nieuwe kleurpotloden, een houten treintje en een ronde puzzel die papa zelf gemaakt heeft met de figuurzaag. En haastig kapotgescheurd glimmend roze inpakpapier van de V&D.

“Ja, ik dacht, zal ik het nou zeggen of het maar laten, maar anders is het ook zo zonde.” Barbara is aan de telefoon. In haar hand heeft ze een Barbie-pop met een lange zeemeerminstaart en golvend blond haar. De pop heeft een schelpenbikini die net haar volle borsten bedekt.

“We leven heel bewust. Ja, heel lief bedoeld, maar weet je wel dat plastic niet biologisch afbreekbaar is? Het blijft eeuwig in de grond zitten.”

Barbara speelt afwezig met het haar van de Barbie. Esmée ziet het en rent huilend op haar af. Grijphandjes willen de Barbie van haar afpakken. Barbara trekt de pop geërgerd weer terug.

“Dat is dan jouw keuze. Esmee speelt liever met simpele dingen. Met knikkers is ze ook al blij. Als ze tenminste van echt glas zijn natuurlijk. Of van die leuke houten poppetjes.”

Esmée huilt nu zo hard dat het moeilijk wordt voor Barbara om de andere moeder te verstaan. Ze duwt haar dochtertje van zich af en sist: “Ga nou even met die puzzel spelen ofzo, laat mama even met rust.”

“Als dat nou het enige was,” zet ze, onbedoeld fel, weer in, “maar we willen onze dochters een positief vrouw-beeld meegeven. Hoe moeten ze nou later hun plaats in de samenleving innemen als onafhankelijke, volwaardige mensen als ze denken dat een echte vrouw grote tieten en een staart heeft?”

De andere moeder heeft opgehangen. Barbara zucht diep. Terwijl ze op Esmée afloopt om haar te troosten, klinkt er vrolijk gejodel uit de keuken, waar Fleur zingt: “Grote tieten, grote tieten.”